e mërkurë 19 janar 2022
e mërkurë 19 janar 2022

 

 

Kur mendojmë për suksese ekologjike, nuk ka gjasa që katastrofa e Çernobilit në vitin 1986 të jetë në listën e dikujt.

 

E cilësuar gjerësisht si aksidenti më i keq bërthamor që ka ndodhur ndonjëherë, ngjarja ndodhi gjatë një prove sigurie në Centralin Bërthamor të Çernobilit që në atë kohë ishte Ukraina Sovjetike. Qiejt u mbushën me ndotje e me shi radioaktiv që binte në të gjithë Evropën.

 

Ndërsa katastrofa vrau më pak se 100 njerëz, menjëherë pas kësaj Kombet e Bashkuara dhe Organizata Botërore e Shëndetit raportuan në vitin 2005 se kishte pasur 4.000 vdekje të lidhura me Çernobilin. Grupe të tjera argumentojnë se numri i viktimave në të gjithë Evropën arrin deri në 16.000.

 

Rreth 117.000 njerëz u evakuuan nga zona e afërt ku ndodhi shpërthimi, kryesisht nga Pripyat, një qytet i ndërtuar për t’i shërbyer termocentralit. Në një zonë me rreze rreth 30 kilometër larg mbetjeve të uzinës u krijua një zonë përjashtimi. Pjesë të Bjellorusisë ishin gjithashtu të mbyllura për njerëzit, pasi përjetuan pjesën më të madhe të shiut radioaktiv.

 

Zona e Përjashtimit tani mbulon një sipërfaqe prej rreth 2.800 kilometërm katrorë dhe është, jo për t’u habitur, një nga zonat më të ndotura radioaktive në botë.

 

Mbi 400 hektarë pisha u zhdukën menjëherë pas katastrofës, flora dhe fauna përreth, si dhe të gjitha burimet e ujit aty pranë ishin shumë të ndotura.

 

Por tani, gati 35 vjet nga incidenti, zona e përjashtimit duket se ka pësuar një transformim rindërtues.

 

Çfarë ka ndryshuar?

 

Pavarësisht nga dëmtimi i gjerë dhe i menjëhershëm i ekosistemit të Zonës së Përjashtimit, biodiversiteti i zonës është rritur me shpejtësi gjatë tre dekadave të fundit. Speciet e rralla si rrëqebulli dhe bizonët e pambrojtur europianë kanë parë një ringjallje.

 

Në pjesën Bjelloruse të Zonës së Përjashtimit, studiuesit kanë zbuluar se popullatat e derrave, drerëve dhe kaprollit lulëzuan në 10 vitet pas katastrofës.

 

Ujqërit gjithashtu u vunë re se u shumuan deri në shtatë herë.

 

“Numrat e ujqërve janë shtatë herë më të lartë, ka të ngjarë për shkak të presionit shumë më të ulët të gjuetisë në Zonën e Përjashtimit të Çernobilit,” – tha James Smith nga Universiteti i Portsmouth, i cili ka kryer kërkime mbi jetën e egër në zonë, së bashku me Nick Beresford nga Qendra e Mbretërisë së Bashkuar për Ekologji dhe Hidrologji.

 

“Sondazhet tona të ‘kurthit të kamerës’ në Ukrainë kanë fotografuar rrëqebullin euroaziatik, ariun kaf, lejlekët e zinj dhe bizonët europiane. Studiuesit ukrainas dhe bjellorusë kanë regjistruar qindra specie bimore dhe shtazore në zonë, duke përfshirë më shumë se 60 specie të rralla,” – shpjegoi Beresford.

 

Lloje si kali Przewalski, një kal i rrallë dhe i rrezikuar, vendas në Azinë Qendrore, janë lëshuar qëllimisht në zonë si pjesë e përpjekjeve të ruajtjes së tyre.

 

Ende nuk dihet se sa të shëndetshme janë këto kafshë. Shumë shkencëtarë të shqetësuar shprehen këto specie do të vuajnë negativisht efektet e ekspozimit ndaj rrezatimit, por jesh në gjendje të mbledhësh të dhëna të mjaftueshme për të monitoruar këtë, është e pamundur për momentin.

 

Sidoqoftë, studiuesit duke parë efektin e katastrofës së Çernobilit mbi bimët raportuan kohët e fundit se gruri, thekra, tërshëra dhe elbi i rritur afër zonës janë ende të ndotur. Pothuajse gjysma e të gjitha mostrave të marra në studim nga shkencëtarët e Universitetit Exeter dhe Instituti Ukrainas i Radiologjisë Bujqësore përmbanin nivele të paligjshme të izotopeve radioaktive.

 

Është bumi i popullatës i gjitarëve, veçanërisht në Zonën e Përjashtimit që shihet ende si një shenjë e mirë. Pavarësisht nga ndotja masive, Beresford, së bashku me studiuesit e tjerë, beson se “efekti i përgjithshëm ishte pozitiv” për jetën e egër në  këtë zonë.

 

“Barra e sjellë nga rrezatimi në Çernobil është më pak e rëndë se përfitimet e marra nga njerëzit që largohen nga zona,” – shpjegoi eksperti i biokimisë bimore Stuart Thompson, i cili shtoi gjithashtu se zona “mbështet më shumë jetë se më parë”.

 

A do të jenë njerëzit në gjendje të kthehen ndonjëherë?

 

Zona është bërë aksidentalisht një nga ruajtjet më të mëdha të natyrës në Evropë, duke shërbyer si një dëshmi e qartë e ndikimit të dëmshëm të njerëzve në jetën e egër.

 

Ka argumente të vazhdueshme nëse Zona e Përjashtimit do të jetë ndonjëherë e banueshme për njerëzit përsëri.

 

Është deri diku e pabesueshme, por ka 187 njerëz, të njohur si Samosely (që do të thotë vetë-vendosës), të cilët banojnë brenda zonës prej 30 kilometrash. Kjo është teknikisht ende e paligjshme, megjithëse në vitin 2012 qeveria lokale dha leje jozyrtare që vetëm Samosely të moshuar të jetonin në atë zonë.

 

Këtyre banorëve u jepet mbështetje sociale nga qeveria, por banesa e tyre në Zonën e Përjashtimit nuk është legalizuar.

 

Më shumë

Glasgou, premtime të pamjaftueshme për të ngadalësuar ndryshimin e klimës

Shkencëtarët kanë bërë paralajmërime të ashpra se mos arritja e një marrëveshjeje për shkurtime shumë më të thella në emetimet e gazeve që shkaktojnë efektin serrë do të rezultojë në ndryshime katastrofike dhe të pakthyeshme të klimës. Por, shpresat tashmë po zbehen se konferenca e OKB-së për klimën në Skoci do të rezultojë […]

Ruajtja dhe promovimi i vlerave të basenit ujor të Drinit

Nevoja gjithnjë e më e madhe për ruajtjen dhe promovimin e vlerave të ekosistemit të basenit të Drinit, ku përfshihen lumejtë Drin e Buna dhe tre liqenit; ai i Shkodrës, Prespës dhe Ohrit, bashkoi sot në pikën turistike të Shirokës, në bregun e liqenit, përfaqësues të organizatave mjedisore dhe studiues, si pjesë e […]

Ndotja e ajrit/ OBSH: Më i rëndë nga se mendohej, 7 milionë vdekje në vit

Kreu i Organizatës Botërore të Shëndetësisë, Tedros Adhanom Ghebreyesus ka konfirmuar që ndotja e ajrit është një fenomen më i rrezikshëm nga sa mendohej. Më të rrezikuarit janë ata që jetojnë në vende të varfra dhe mesatare, për shkak të mbështetjes në karburantet fosile për zhvillimin ekonomik. OBSH e barazon ndotjen e ajrit me […]

Ulja e emetimeve të gazeve gjatë 2020-ës nuk ndihmoi për klimën

Rënia e emetimeve të karburanteve fosile gjatë mbylljes së pandemisë globale të vitit të kaluar nuk ka ngadalësuar ritmin e ndryshimit të klimës dhe bota mbetet prapa synimeve për uljen e emetimeve të karbonit, bëhet e ditur në një raport të OKB-së.   Organizata Botërore e Meteorologjisë njoftoi se rënia e emetimeve të […]

  • © 2017 Albanian Profile Të gjitha të drejtat e rezervuara