e martë 21 shtator 2021
e martë 21 shtator 2021

Në foto: Pamje nga filmi “Tomka dhe shokët e tij” ku tregohet se si mbroheshin ushtarët italianë në familjet shqiptare

 

 

Më 8 shtator 1943, Italia fashiste shpalli kapitullimin para trupave aleate, edhe pse kushtet e marrëveshjes ishin vendosur që më datë 3 shtator.

Kapitullimi ndodhi për të ndaluar veprimet e aleatëve në Itali dhe humbjet e jetëve të tyre në front, teksa u bë e ditur nga aleatët nëpërmjet Radio Algjerisë nën zërin e Marshallit Pietro Badoglio.

Përfshinte dorëzimin pa kushte pranë misioneve aleate të të gjitha trupave ushtarake italiane, jo detyrimisht në territorin italian, por edhe në zonat e pushtuara nga ku Mbretëria Italiane i kishte përfshirë nën bashkimin e kurorës së familjes së Savojës. Në një pjesë të madhe të rasteve tashmë trupat italiane do të gjendeshin të pa mbrojtura dhe nën rraprezalje të rreptë nga bashkëpuntorët e tyre nazistët Gjermanë.

Shqiptarët të gjendur para këtyre zhvillimeve dhe intensifikimit të luftës kundër okupatorit do të hapnin shtëpitë e tyre dhe do t’i pranonin këta të rinj të pa mbrojtur si bijtë e tyre deri në përcjelljen e një pjese të mirë të tyre drejt vendlindjes së tyre Italisë, veprime që lanë mbresa në kujtimet e tyre gjate jetës.

Në fotografitë e mëposhtme: Pamje nga gazetat e kohës që dëshmojnë këtë marrëveshje (Foto1 dhe 2), Raport i Gjeneralit Carlo Tucci Drejtues i armatës së IX mbi gjendjen e trupave italiane pas shpalljes së kapitullimit (Foto 3 dhe 4).

 

Në pavijonin e Luftës Antifashiste Nacionalçlirimtare të Muzeut Historik Kombëtar është ekspozuar kapela alpine e ushtarit të batalionit “Antonio Gramshi”, Leo Malagoli, e sjellë në muze nga familjarët e tij. Këta të fundit e kanë bërë traditë tashmë, që çdo vit të vizitojnë Muzeun Historik Kombëtar për të bërë homazhe në stendën ku janë ekspozuar sendet e ish partizanit të batalionit “Antonio Gramshi”, Leo Malagoli. Pranë kapelës gjendet edhe ditari i tij, që përmban mjaft ngjarje e kujtime të kohës së luftës. Ditari tashmë është botuar në libër “A fianco del partigiani albanesi” (Në krahë të partizanëve shqiptarë). Në  libër  përmblidhen  kujtimet 15 italianëve, që luftuan përkrah popullit shqiptar.

 

Pas kapitullimit të Italisë fashiste (8 shtator 1943) rreth 15.000 ushtarë italianë, shumica efektivë të divizionit Firence iu përgjigjën thirrjes së Shtabit të Përgjithshëm të UNÇSh për luftë kundër nazistëve gjermanë. Nga këta, rreth 1500 veta u inkuadruan në radhët e Ushtrisë Nacionalçlirimtare, pjesa tjetër u shpërnda në zonat e lira dhe u vu nën përkujdesjen e këshillave nacionalçlirimtare dhe të popullsisë civile. Me një pjesë të ushtarëve italianë (në fillim ishin 170 veta e më pas numri u rrit në 300) u krijua batalioni “Antonio Gramshi”. Emri i batalionit u zgjodh në nderim të themeluesit të Partisë Komuniste Italiane me origjinë arbëreshe, i cili vdiq në burg më 1937, i dënuar e i persekutuar nga autoritetet fashiste. Batalioni “Antonio Gramshi” mori pjesë në luftë deri në çlirimin e plotë të Shqipërisë.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Më shumë

Në korrik 1942 nën pushtimin italian, trupa Carro di Tespi Lirico mbërrin në Tiranë dhe jep disa shfaqje, mes tyre operan “La Traviata”

Më 1929 qeveria fashiste e Romës krijoi katër trupa teatrale shëtitëse që morën emërtimin “Carri di Tespi” (“Qerret e Tespit”). Një prej këtyre për operan dhe këngën lirike, e emërtuar “Carro di Tespi Lirico” dhe tre për pjesët teatrale. Synimi i këtyre trupave ishte që të përçonte deri tek fashat më të izoluara të […]

Në 1939, nën pushtimin italian, Tirana bëhet me rrjet ujësjellës

Ishte viti 1939 kur në Tiranë për herë të parë u ndërtua sistemi i ujësjellësit!   Deri në këtë vit kryeqyteti i Shqipërisë me ujë furnizohej nga puset.   Në ’39-tën, me përfundimin e qendrës së Tiranës, ndërtimin e ministrive dhe shëtitores “Dëshmorët e Kombit”, u vu në punë Impianti i Pastrimit të Ujit […]

77-vjetori i masakrave ndaj popullsisë Çame

Çamëria përbën grupin e katërt të krahinave etnografike, që formojnë Toskërinë, e cila sot në territorin grek korrespondon me prefekturën e Thesprotisë. Në kohërat antike thesprotët, së bashku me fiset Molose e Kaone përbënin fiset kryesore të Epirit. Çamëria shtrihet në pjesën jugperëndimore të Shqipërisë, nga lumi i Pavllës e deri në gjirin e […]

  • © 2017 Albanian Profile Të gjitha të drejtat e rezervuara