e martë 16 gusht 2022
e martë 16 gusht 2022

 

Tridhjetë vjet më parë, një grup radikal u përpoq të kryente një grusht shteti në Bashkimin Sovjetik me synimin për të ndaluar reformat e nisura nga Presidenti Mihail Gorbaçov. Grushti i shtetit dështoi brenda tre ditësh, por zhvillimet që pasuan do të ndryshonin përgjithmonë rrjedhën e ngjarjeve në ish Bashkimin Sovjetik.

 

Në gusht të vitit 1991, Mihail Gorbaçov, atëherë president i Bashkimit Sovjetik, po negocionte një marrëveshje të re me Republikat Sovjetike për të krijuar Bashkimin e Shteteve Sovrane.

 

Ai planifikonte ta nënshkruante dokumentin pas kthimit në Moskë. Por një ditë më parë, një grup udhëheqësish të partisë komuniste, që kundërshtonin idenë e Gorbaçovit, shpallën gjendjen e jashtëzakonshme.

 

“Ajo që e shkaktoi grushtin e shtetit ishte ideja se Bashkimi Sovjetik nuk do të ekzistonte më. Nuk do të kishte më socializëm. Ata që drejtuan grushtin e shtetit nuk e bënë pse ishin socialistë, por për hir të pushtetit. Ajo që i shtyu ata në realitet dhe ajo që shtyn gjithmonë mendimin antidemokratik në Rusi, është çështja e dominancës”, thotë Stephen Blank me Institutin për Hulumtime të Politikave të Huaja.

 

Më 19 gusht, agjencia e sigurimit të Bashkimit Sovjetik, KGB-ja, bllokoi në rezidencën e tij në Krime, Gorbaçovin dhe familjen e tij, duke mos i lejuar të largoheshin dhe duke bllokuar komunikimin me botën e jashtme. Qasja e vetme e udhëheqësit sovjetik me botën e jashtme ishte një radio e vogël, e fshehur nga dhëndri i tij. Ata mësuan se në rrugët e Moskës kishin dalë tanket. Një demonstratë pro-demokracisë po zhvillohej pranë ndërtesës qeveritare të Moskës.

 

Presidenti i sapozgjedhur i Republikës Sovjetike Ruse – Boris Jelcin, u ngrit kundër radikalëve.

 

Yeltsini iu drejtua protestuesve në Moskë duke qëndruar mbi një tank dhe e quajti grushtin e shtetit anti-kushtetues.

 

Eileen O’Connor ishte korrespondente e CNN-it në Moskë në vitin 1991.

 

Ajo e njihte Yeltsinin nga koha kur shërbente në qeverisjen e qytetit dhe kishte mbuluar fushatën e tij presidenciale.

 

“Veprimi i tij dukej në përputhje me atë që kisha parë më parë. Ai ishte shumë reformator, ishte shumë i guximshëm dhe ndonjëherë impulsiv, por kjo ishte ajo që duhej në atë moment”, thotë Eileen O’Connor.

 

Organizatorët e grushtit të shtetit u shfaqën për herë të parë në publik atë pasdite. Në një konferencë për shtyp udhëheqësi i grupit

 

Genady Yanayev paralajmëroi kundër rënies së Bashkimit Sovjetik. Por grushti i shtetit nuk arriti të fitojë mbështetje në Moskë.

 

“U duk qartë se grushti i shtetit po dështonte. Mbaj mend që shikoja pamjet në televizor dhe thoja ‘nëse ky është vërtetë një grusht shteti, pse mund ta shoh këtë në televizor dhe asgjë nuk po ndodh? “, thotë Stephen Blank.

 

Zhvillimet e shpejta në Moskë i kapën shumë njerëz të papërgatitur në Uashington.

 

Por një raporti i klasifikuar i CIA –s, i publikuar më vonë, tregoi se agjencia amerikane paralajmëroi administratën e George H.W. Bush për një grusht shteti të mundshëm ushtarak në Rusi.

 

Qindra mijëra njerëz marshuan në rrugët e qyteteve sovjetike për të kundërshtuar grushtin e shtetit, me disa njësi ushtarake që u bashkuan me protestuesit. Mëngjesin e 21 gushtit 1991, drejtuesit e grushtit të shtetit ndërprenë përpjekjen e tyre për të rrëzuar Gorbaçovin. Udhëheqësi sovjetik u kthye nga Krimea, por e gjeti veten të eklipsuar nga një yll i ri politik – Boris Yeltsin.

 

“Kur Boris Jelcin u bë president i Federatës Ruse përmes zgjedhjeve, ai kishte legjitimitet, pasi u zgjodh nga grupi më i madh etnik në vend. Mikhail Gorbaçovi nuk u zgjodh kurrë nga populli. Mendoj se ngjarjet e gushtit 1991 treguan se legjitimiteti popullor, kur je në detyrë përmes votës, është shumë i rëndësishëm dhe ishte gabimi më i madh i Gorbaçovit”, thotë për Zërin e Amerikës analisti Paul Goble.

 

Pas dështimit të grushtit të shtetit, shumica e republikave njoftuan se do shkëputeshin nga Bashkimi Sovjetik. Ekspertët thonë se ngjarjet e gushtit nuk ishin arsyeja, por një katalizator për shpërbërjen e Bashkimit Sovjetik, që ndodhi vetëm katër muaj më vonë, në dhjetor 1991.

Më shumë

Duke shpresuar se Omicron nuk do të shkatërrojë Krishtlindjet, Betlehemi ndez dritat e pemës

BETHLEHEM, Bregu Perëndimor, 4 dhjetor (Reuters) – Banorët ndezën një pemë gjigante të Krishtlindjeve jashtë Kishës së Lindjes së Betlehemit të shtunën, duke shpresuar që një variant i ri i koronavirusit të mos prishë një sezon tjetër pushimi në vendlindjen tradicionale të Jezusit. Betlehemi u mbyll vetëm Krishtlindjet e kaluara, duke humbur sezonin […]

Zgjerimi i ndikimit turk rrit tensionet me Iranin

Arrestimi i agjentëve iranianë në Turqi muajin e kaluar, thonë analistët, është shenja më e fundit e rritjes së tensioneve midis dy fqinjëve. Kjo po ndodh ndërsa Turqia po zgjeron ndikimin e saj në rajonin e Kaukazit në dëm të Iranit.   Forcat turke të sigurisë arrestuan agjentët iranianë për të cilët Turqia […]

Energjia atomike energji e gjelbër?

Gjermania dhe disa shtete të BE kundërshtojnë kategorizimin e energjisë atomike si energji të gjelbër. Por shumica e vendeve të BE e mbështet këtë, mes tyre edhe Franca.     Gjermania dhe katër shtete të tjera e kundërshtuan hapur në Glasgou, ku përfundoi Konferenca Botërore për Klimën, kategorizimin e energjisë atomike si energji të […]

Izraeli mohon akuzat për spiunazh në Turqi

Izraeli është angazhuar për lirimin e një çifti izraelit të cilët janë dërguar në mbajtje nga ana e autoriteteve turke, tha kryeministri izraelit, Naftali Bennett.   Media shtetërore turke ka thënë se izraelitët e ndaluar ishin spiunë.   Kryeministri Bennett tha përmes një deklarate se ai ka biseduar me familjen e dy izraelitëve, […]

  • © 2017 Albanian Profile Të gjitha të drejtat e rezervuara