e mërkurë 19 janar 2022
e mërkurë 19 janar 2022

 

Shkrimtarë nga Evropa Juglindore flasin në panairin e Librit në Lajpcig për përvojat e tyre me shpërbërjen e Jugosllavisë dhe vitin 1991.

 

30 vjet pas shpërbërjes së Jugosllavisë, dhjetë autorë nga ish-Jugosllavia përmbledhin në një vëllim me ese mendimet e tyre në një libër të bërë me porosi të rrjetit letrar “TRADUKI”, botuar në gjermanisht me titullin: “Arkipelagu Jugosllavi”. Me to ka rastin të njihet tani  edhe publiku virtual i panairit të Librit në Lajpcig.

 

 

Jeta në vendngjarje

 

Pamja e aktivitetit, kaq tipike për aktivitetet në kohë pandemie, mund të shërbente fare mirë edhe si një ilustrim i komunikimit mes shoqërive të këtyre vendeve në kohën e sotme mes  kulturave të kësaj hapësire që dikur i përkisnin një kulture të vetme: drejtoresha e programit TRADUKI, Hana Stojic, nga Lajpcigu, përballë një ekrani të madh, të copëtuar në tri pjesë, në një bisedë pyetje-përgjigje me tre autorë nga vendngjarja: Blerina Rogova Gaxhën nga Kosova, Tomislav Markoviçin, nga Serbia dhe Faruk Shehiçin nga Bosnja-Hercegovina rreth pyetjes se ku gjendemi sot,  30 vjet nga shpërbërja e ish-Jugosllavisë.

 

Një gjë kanë të përbashkët të tre shkrimtarët: Traumën e madhe që shkaktoi shpërbërja e Jugosllavisë. Një gjendje postapokaliptike e quan Faruk Shehiç, nga Bosnja-Hercegovina, situatën e pasluftës në vendin e tij.

 

Ai nuk e mohon, që në planin e memories ka një nostalgji për fëmijërinë, por kjo nostalgji, nuk ka të bëjë me të ardhmen, duke pasur parasysh se si përfundoi: Jugosllavia: në “varreza masive dhe masakra”, Shehiç nuk e ka përcaktuar ende emrin e asaj “ndjenje komplekse” që ka për vendin, ku kaluar një rini të lumtur.

Blerina Rogova Gaxha, e lindur në vitin 1982, ishte tepër e re për të krijuar një asociacion pozitiv të nënvetëdijshëm për Jugosllavinë: “Pikërisht në momentin kur unë nisa jetën, filloi shkatërrim i jetës”, tha autorja shqiptare. Ajo njeh ish-Jugosllavinë e Milosheviçit si një realitet kërcënimi të përhershëm, që në nënvetëdijen e një adoleshenteje, siç ishte ajo, mund të linte vetëm gjuhë traumatike. Blerina Rogova Gaxha megjithatë ka një dëshirë për të ardhmen: “Të njohim më mirë njëri tjetrin, të takohemi dhe të kemi më shumë komunikime të ndërsjella.”

 

Nostalgji për paqen

 

Për traumë foli edhe Tomislav Markoviç, autori serb, që e ka përjetuar Jugosllavinë në rini të tij, Por jo për traumën e bombardimeve nga NATO-ja në vitin 1999, siç është narrativa mbisunduese në Serbinë e sotme, por për traumën e transformimit të njerëzve brenda natës në “kanibalë”, siç i quan ai, në vrasës që do të merrnin armën për të “vrarë dikë vetëm sepse quhej ndryshe.”

 

Markoviç megjithatë e relativizoi traumën e vet: “Trauma ime është qesharake në krahasim me atë të vendeve fqinjë. Unë vij nga një vend që e shkaktoi këtë traumë”, tha ai. E parë nga ky prizëm, vështirë të flitet për nostalgji të arsyetuar, tha Markokvic. E megjithatë, as Markoviç nuk e mohon që ka një ndjesi, një “mall për paqen” që sundonte atëherë.

 

Shpërbërja e Jugosllavisë

 

Bashkëbisedimi “Jeta në vendin e ngjarjes” ishte aktiviteti i parë i serisë “Arkipelagu Jugosllav” në kuadër të Programit “Lajpcigu lexon”, që shoqëron panairin e librit të Lajpcigut. Rrjeti letrar TRADUKI organizon aty prej disa vitesh programin “Common Ground”. i cili sjell në Lajpcig letërsi nga Evropa Juglindore dhe këtë vit ka si temë vitin 1991, konkretisht shpërbërjen e Jugosllavisë.

 

Një nga ngjarjet kulmore të programit është mbrëmja letrare që zhvillohet në prani të publikut, ku marrin pjesë poeti kosovar Shpëtim Selmani, krahas Lana Bastašić-it (Bosnjë dhe Hercegovinë), Sandra Gugić-it, shkrimtare austriake nga Serbia dhe Tijan Silas, emigruar nga Sarajeva në Gjermani. Katër autorët prezantojnë veprat e tyre dhe vështrimin e tyre mbi terrenin që i bashkon. Interesant pritet të jetë edhe diskutimi virtual të dielën, 30.05.2021, i cili adreson gjithashtu efektin e vitit 1991 në Shqipëri, Jugosllavi dhe Rusi. Arian Leka, nga Shqipëria, Andrej Nikolaidis, nga Mali i Zi dhe Sergej Lebedev.

 

Panairi i Librit Leipzig: Program digjital

 

Panairi i Librit në Leipzig dikur ishte një “magnet për publikun”. Dhe vlera e tij kryesore qëndronte te lidhjet e drejtpërdrejta midis letrarëve, botuesve dhe lexuesve. Vitin e kaluar ai ishte një nga aktivitetet e para që u anulua për shkak të pandemisë. Këtë vit u nda në dy pjesë. Një pjesë u zhvillua në mars, muaji i zakonshëm i panairit, dhe pjesa e dytë, ajo e serisë Lajpcigu lexon, u la për në maj (27 deri më 30 maj, 2021)

 

Ngjarja kryesore e panairit është dhënia e Çmimit të Panairit të Librit Leipzig për të cilin janë përzgjedhur gjithsej 15 libra nga kategoritë letërsi artistike, letërsi shkencore dhe përkthime.

 

Më shumë

Promovohet studimi monografik “Banda kombëtare “Vatra”, një histori unike shqiptaro-amerikane” e autorit akad. Vasil S. Tole

Monografia “Banda Kombëtare Vatra”, një histori unike shqiptaro-amerikane e autorit akademik Vasil S. Tole, që i kushtohet historisë së ardhjes së vullnetarëve shqiptaro-amerikanë në vitin 1920 për të nxitur ndjenja entuziaste besimi dhe frymë atdhetare në popull, pas rikonfirmimit të Pavarësisë me Kongresin e Lushnjes, u promovua në Akademinë e Shkencave të Shqipërisë. […]

“Western Balkans Youth Orchestra”: Orkestër e re kundër konflikteve të vjetra

Ata vijnë nga vende që përpara 30 vjetësh luftonin brutalisht njeri-tjetrin. 25 të reja e të rinj takohen tani në turne koncertesh për të bërë muzikë së bashku. “Western Balkans Youth Orchestra” nis turneun e koncerteve.   Ata të gjithë janë fëmijë të luftës, të të ashtuquajturave „luftëra të Jugosllavisë”. Tani ata takohen për […]

Shqipëria në Panairin Ndërkombëtar të Librit në Torino, me më shumë se 200 tituj

Shqipëria dhe letërsia e saj janë të pranishme edhe këtë vit, me një stendë të posaçme, në Panairin Ndërkombëtar të Librit, edicioni i 33-të i të cilit zhvillohet në Torino nga data 14 deri më 18 tetor 2021.   I vizituar çdo vit nga qindra mijëra vizitorë nga e gjithë Italia, Panairi Ndërkombëtar […]

Zbulohet stera 2300-vjeçare në sitin arkeologjik të Bylisit

Neritan Ceka: I përket shekullit III para Krishtit. Stera është e gjatë 50 metra dhe e thellë 8 metra dhe e mbuluar nga një sistem harqesh. Kërkimet arkeologjike në Bylis kanë nisur nga njësia e re “ArkeoBylis” e ngritur në Akademinë e Shkencave, kryesuar nga Neritan Ceka. Skënder Muçaj: Janë zbuluar dhe objekte të […]

  • © 2017 Albanian Profile Të gjitha të drejtat e rezervuara