e hënë 6 dhjetor 2021
e hënë 6 dhjetor 2021

 

Ka tashmë dy Turqi që jetojnë brenda njëra tjetrës; ajo e themeluesit të shtetit modern turk Mustafa Qemal Ataturk dhe kjo e, me sa duket, presidentit të përjetshëm, Recep Tayyip Erdogan. Kjo e dyta kërkon të zhbëjë dalngadalë të parën, derivat i rendit të ri botëror të vendosur pas Luftës së Parë Botërore e me rënien definitive të Perandorisë Osmane. Rikthimi në xhami i kishës mesjetare greko-bizantine të Hagia Sophia-s tregon qartë se obsesioni i vërtetë i Erdoganit nuk  është “Feto” dhe gylenizmi, SHBA apo Izraeli, kurdët e një Kurdistan i ardhshëm i pashmanshëm, apo Lira Turke që  është zhvlerësuar me të paktën 40% në dy vitet e fundit, por vetë themeluesi i Turqisë moderne e sekulare, Ataturku, i cili në vitin 1934 e shndërroi këtë bazilikë të mrekullueshme për arkitekturën dhe artin e saj në një muze të hapur për të gjithë.

 

Janë të shumtë gjestet dhe veprimet konkrete kundër Ataturkut, që lideri islamist aktual i Turqisë ka ndërmarrë prej vitesh kundër babait të Republikës Turke dhe trashëgimisë republikane të saj, e cila  është ende mjaft e konsoliduar në mentalitetin urban të Turqisë së sotme.  Endërra e Erdogan  është kthimi përfundimtar i Turqisë në matricën islamike të saj, në Kalifatin otoman dhe demolizimi përfundimtar i veprës sekularizuese të Ataturkut. Motiv për të cilin, me pretekstin e ristrukturimit urban, ka shembur apo i ka ndërruar emrin një sërë prej veprave dhe objekteve publike që mbanin emrin e Ataturkut.  Kjo tendencë e liderit otomanist të Turqisë së sotme, ka sjellë në mënyrë të pashmangshme rënien e reputacionit dhe të peshës specifike të vendit në arenën ndërkombëtare dhe rënien e prekshme të konsensusit të tij në popullsinë urbane të vendit, e pajisur me një mentalitet sekular, modern dhe me dëshirën për të qënë pjesë aktive e botës së sotme globaliste dhe jo qendër e një kalifati imagjinar të zotit Erdogan. Kriza e fortë e lirës turke në dy vitet e fundit dhe kriza ekonomiko-financiare në të cilën  është zhytur vendi po rrisin dita-ditës presionin nga poshtë dhe humbjen e konsensusit, ndaj edhe Erdoganit i duhen lëvizje të forta simbolike për të mbajtur konsensusin midis popullsisë rurale, relativisht fetare, që  është edhe baza e mbështetjes së partisë së tij. Rikthimi i Hagia Sophia-s, bazilikës që Sulltan Mehmeti i Dytë konvertoi në xhami, në vitin 1453, menjëherë pas marrjes së Stambollit,  është një lëvizje e tillë që mbetet thjesht në planin e konsumit politik të brendshëm e që synon forcimin e konsensusit në bazën rurale të shoqërisë turke. Nga ana tjetër, Erdogan nuk ka as staturën personale, as fuqinë, as numrat dhe as këllqet që t’i bëjë një kërcënim real Perëndimit, minimalisht të ngjashëm me atë të Sulltanit otoman. Mjafton t’i hedhësh një sy trajektores së Lirës Turke për të treguar se në cilën rrugë qorre po e çon Erdogani Turqinë, “kalifatin e ardhshëm të tij”.

Efektet e  ëndërrës së marrë otomaniste të, paradoksalisht, Presidentit të Republikës së Turqisë, zotit Erdogan, janë kthyer tashmë në një boomerang të vërtetë kundër tij, por fatkeqësisht edhe kundër ecjes së Turqisë drejt objektivave madhorë, si shndërrimi i saj në një nga fuqit ë ekonomike emergjente të botës së globalizuar. Erdogan dhe populli laik dhe punëtor i Turqisë kanë tashmë dy  ëndërra të ndryshme, që nuk kanë më asnjë pikë lidhjeje me njëra tjetrën; i pari  ëndërron fuqinë dhe dominimin otoman dhe i dyti kërkon prosperitetin dhe Turqinë demokratike, seculare dhe europiane. Axhenda politike anti-Ataturk dhe pro-kalifatit e Erdoganit shkel me këmbë një nga arritjet më të mëdha të Turqisë së themeluar nga Ataturk, e cila qëndron në forcën kohezive të identitetit turk, pavarësisht fesë, etnisë, kulturës së prejardhjes apo përkatësive të tjera.  Pa këtë identitet, Erdogani vetë nuk do të dinte as se çfarw është ai vetë !!

 

Axhenda islamiste e Erdoganit vë në rrezik themelet e Turqisë moderne.

Në historinë e Republikës, rallherë Turqia ka dëshmar se  është në gjendje të ndërtojë e të vërë në funksion pa pengesa një sistem demokratik modern me institucione të konsoliduar; tentativat për manipulime e grusht shteti kanë qënë jo të pakta dhe gjithnjë vendi i është referuar aftësisë tuteluese ndaj rendit të ushtrisë për të dalë nga kriza. Pas “grushtit të shtetit” të vitit 2017, Erdogani dhe partia e tij  AKP e kanë zhveshur ushtrinë nga roli i saj ristabilizues i rendit të brendshëm politik e institucional, ndaj edhe shpresa më e madhe për ndryshim qëndron sot në qytetarët laikë të Turqisë, në inteligjencën properëndimore të vendit, në ushtarakët dhe gjyqtarët që refuzojnë të zhvishen nga trashëgimia e madhe e Ataturkut dhe nga simbolet e Republikës. Zgjedhjet lokale të një viti më parë dëshmuan humbjen drastike të konsensusit rreth paradoksit presidencial Erdogan, në qytetet dhe qendrat më të mëdha të banuara. Ato konfirmuan se vota  është arma më e mirë për ta ndryshuar Turqinë e marrë peng nga një axhendë që nuk i përket së ardhmes modernizuese, por së shkuarës otomane të vendit dhe për ta çliruar nga një personazh politik që ndjek një ëndërr të çmendur, një  ëndërr që mund të çojë në një pikë të dëshpëruar e të pakthim një komb të tërë. Nuk mungojnë në histori shembuj të tjerë.

M.S.

 

Më shumë

Koalicioni i ri gjerman: Kthesë në politikat ndaj Ballkanit?

Asnjë marrëveshje koaliconi e mëparshme në historinë e Gjermanisë nuk e ka pasur Ballkanin Perëndimor kaq në fokus sa koalicioni që pritet të krijojë socialdemokrati Olaf Scholz, me liberalët dhe të gjelbrit. Kjo shihet nga paragrafi i shkurtër, por konkret që i kushtohet rajonit në dokumentin e prezantuar këtë të mërkurë në Berlin. […]

Rritet shqetësimi për zhvillimet në Ballkan, Perëndimi shqyrton mundësinë e sanksioneve

Kërcënimet e për shkëputje të Republikës Serbe nga Bosnja dhe riarmatosja e Serbisë kanë rritur shqetësimet se Ballkani mund të shkojë drejt konfliktit.   Kërcënimet nga udhëheqësi i Republikës Serbe, Milorad Dodik, për shkëputje nga Bosnja dhe Hercegovina, po shtojnë shqetësimin në rritje rajonal dhe ndërkombëtar për zhvillimet në Ballkan.   Kërcënimet e […]

Kur mund të arrihet një marrëveshje Kosovë – Serbi?

I ngarkuari me punë në ambasadën amerikane në Prishtinë, Nicholas Giacobbe, tha të enjten se me kryeministrin e Kosovës, Albin Kurti dhe zëvendëskryeministrin Besnik Bislimi, diskutoi për mundësinë e një marrëveshjeje me Serbinë, përgjatë mandatit të qeverisë aktuale.   “Kisha kënaqësinë të takohesha me kryeministrin Kurti dhe zëvendëskryeministrin Bislimi për të diskutuar një […]

Konfirmohet ambasadori i ri i SHBA-së në Kosovë

Senati amerikan konfirmoi diplomatin Jeffrey Hovenier për të shërbyer në postin e ambasadorit të Shteteve të Bashkuara në Kosovë. Z. Hovenier, një diplomat karriere, u emërua në për këtë post në muajin korrik nga presidenti Joe Biden.   Ai ka shërbyer së fundmi si zëvendës ambasador i Shteteve të Bashkuara në Ankara të […]

  • © 2017 Albanian Profile Të gjitha të drejtat e rezervuara